संस्कृतिक रीतिरिवाज र परम्पराले महिलाको प्रजननमा पारेको प्रभाव {Influence of Cultural Customs and Traditions on Female Fertility}

Abstract

त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षाशास्त्र संकाय स्वास्थ्य तथा जनसङख्या विभाग एम.एड. दोस्रो वर्षको आंशिक आवश्यकता पुरा गर्न संस्कतिक रीतिरिवाज र परम्पराले महिलाको प्रजननमा पारेको प्रभाव शीर्षकमा यो शोधपत्र तयार गरिएको छ । यस शोधपत्रका मूख्य उद्देश्य हाम्रो समाजमा परापूर्वकाल देखी चली आएका रीतिरिवाज र परम्पराले महिलाहरुको प्रजननमा के कस्तो प्रभाव पारेको छ भन्ने पत्ता लगाउनु, संस्कृतिक रीतिरिवाज र परम्परामा रहेका कुरीतिका कारणले प्रजननमा पारेको प्रभावको अध्ययन गर्नु यस शोध कार्यको मूख्य उद्देश्य रहेकाछन । अनुसन्धानको शिलसिलामा परिमाणात्मक विधिको प्रयोग प्रयोग गरिएको छ । अध्ययनको क्रममा समुदायका १५–४९ वर्षका विवाहित महिलाहरुलाई अध्ययनको रुपमालिइएको छ । अध्ययन क्षेत्रको बृहततालाई समेटने गरी प्रत्येक ९ घरबाट १ घर गरी तथ्याङक सङकलन गरी ३२६ जना विवाहित महिलाहरुलाइ अध्ययनको नमनाको रुपमा लिइएको छ । यस समुदायमा संस्कृतिक रीतिरिवाज र परम्पराले महिलाको प्रजननमा पानप्रभावको जानकारी लिनको लागि प्रत्यक्ष अवलोकनलाई समेत अनुसन्धानको साधनको रुपमा प्रयोग गरिएको छ । अनुसन्धानको सिलसिलामा परिमाणात्मक अनुसन्धान ढाँचाको प्रयोग गरिएको छ । अध्ययनको क्रममा यस समुदायमा अवस्थित सुन्दरहरैचा नगरपालिकाका कार्यालय,वडा कार्यालयहरु,यस क्षेत्रका सम्बन्धित एन.जी.ओ.तथा आई.एन.जि.ओ.का साथै अन्य यस अध्ययन क्षेत्रका लागि आवश्यक पर्न सुन्दरहरैचा नगरपालिका वार्ड नं. ७ र ८ मा रहेका सम्पूर्ण जातजातीका विवाहित महिलाहरूबाट जानकारी संकलन गरी संस्कृतिक रीतिरिवाज र परम्पराले महिला को प्रजननमा पार्ने प्रभावको बारे जानकारी सङकलन गरि महिलाका प्रजननमा कस्तो प्रभाव पारेको छ भन्ने कुराको जानकारी लिइएको छ ।