काेमलप्रसाद पाेखरेलकाे ''मेराे अमेरिका यात्रा'' निवन्ध सङग्रहको कृतिपरक विश्लेषण र मूल्याङकन {Komalprasad pokhrelko mero america yatra nibandha sangrahako kirtiparak bislesan ra mulyankan}

Abstract

शोधसार 'मेरो अमेरिका यात्रा’ निबन्ध सङग्रहको कृतिपरक विश्लेषणग्रहको तथा मूल्याङतथा शोधपत्रको प्रयोजन;त्रिभुवन विश्वविद्यालय मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र सङ महेन्द्ररत्न बहुमुखी क्याम्पस इलाम, नेपाली विभाग अन्तर स्नातकोत्तर तह दसौं पत्रको लागि प्रस्तुत गरिएको हो । शोधनिर्देशकः उप.प्रा. रामप्रसाद गुरागाइँ नेपाली विभाग, इलाम शोधार्थीः ठगबहादुर विश्वकर्मा शैक्षिक सत्रः २०६३÷०६५ प्रस्तुत मितिः–२०७१÷२÷१७ प्रस्तुत शोधपत्र निबन्धकार कोमलप्रसाद पोखरेलको मेरो अमेरिका यात्रा निबन्ध सङ्ग्रह २०६८ को कतिपरक विश्लेषणमा आधारित छ । यस शोधपत्रको पहिलो परिच्छेदमा शोधपत्रको परिचय प्रस्तत गरिएको छ । शोधपत्रको शीर्षक, प्रयोजन, विषय परिचय, समस्या कथन, शोधको उद्देश्य, पूर्वकायको समीक्षा, शोधकार्यको औचित्य, शोधकार्यको सीमाङ्कन, सामग्री सङ्कलन तथा शोधविधि, प्राक्कल्पनाका साथै शोधपत्रको रूपरेखा यस परिच्छेदमा समावेश गरिएको छ । दोस्रो परिच्छेदमा इलाममा जन्मेर झापामा आफ्नो जीवन गुजारा गरिरहेका कोमलप्रसाद पोखरलेको जीवनी र उनका व्यक्तित्वको छोटकरीमा परिचय प्रस्तुत गरिएको छ । यसै परिच्छेदमा पोखरेलले आफ्ना जीवनमा प्राप्त मानसम्मान तथा पुरस्कारहरूको चर्चा गरिएको छ । त्यस्तै गरेर पोखरेलले साहित्य सजनातर्फ लाग्ने प्रेरणा र प्रभाव ग्रहणका कुराहरू पनि जीवनी र व्यक्तित्वका शीर्षकमा चर्चा गरिएको छ । तेस्रो परिच्छेदमा नेपाली निबन्ध परम्पराको थालनीदखि यसका प्रवत्तिहरू हुँदै नियात्रा साहित्यको ऐतिहासिक स्वरूपलाई छोटकरीमा चिनाइएको छ । चौथो परिच्छेदमा साहित्यकार कोमलप्रसाद पोखरेलको पचास वर्ष लामो साहित्य यात्रालाई तीन चरणमा विभाजन गरी उनका चरणगत उपलब्धीहरूको मूल्याङन तथा विश्लषण गरिएको छ । यहाँ उनका साहित्यिक प्रवृत्तिहरूको छोटकरीमा चर्चा गरिएको छ ।

पाँचौ परिच्छेदमा कोमलपसाद पोखरेलको यात्रा सस्मरणात्मक निबन्ध मेरो अमेरिका यात्रा २०६८ लाई विश्लेषण गरिएको छ । यस संस्मरणमा रहेका तेह्र वटा यात्रा संस्मरणात्मक निबन्धहरू पोखरेलले आफै अमेरिका भ्रमण गरेर तयार पारेका हुन् । यो कृतिलाई नियात्राका रूपमा विश्लषण गरिएको छ । छैटौ परिच्छेदमा उपसंहार प्रस्तुत गरिएको छ । यसमा समग्र रूपमा कोमलप्रसाद पोखरेलको जीवनी, व्यक्तित्व र साहित्यिक प्राप्तिहरूको सारांश प्रस्तुत गरिएको छ । अन्त्यमा आवश्यक शाधशीर्षकहरू, सन्दभगन्थ सची राखि यो शोधपत्र पूरा गरिएको छ ।