निरन्तर विद्यार्थी मुल्याङ्कन प्रणालीकाे क्रियान्वयनकाे अवस्था

Abstract

निरन्तर विद्यार्थी मूल्याङ्कनप्रणालीको क्रियान्वयनको अवस्था नामक शोध शीर्षकमा गरिएको यस अनुसन्धान कार्यको मुख्य उद्देश्य निरन्तर विद्यार्थी मूल्याङ्कन प्रणालीको क्रियान्वयनको स्थिति पहिचान गर्ने रहेको छ । प्रस्तुत अध्ययनलाई व्यवस्थित तरिकाले अघि बढाउन आवश्यकताअनुसार परिमाणात्मक र गुणात्मक अध्ययन ढाँचा मिश्रित रूपमा प्रयोग गरिएको छ । नमुना विद्यालय, प्रअ, स्रोतव्यक्ति तथा विनिको छनोट उद्देश्यमूलक र शिक्षक, अभिभावक तथा विद्यार्थीको छनोट सम्भावनायुक्त नमुना छनोट विधिबाट गरिएको छ । यस अध्ययनका लागि पथरी स्रोतकेन्द्रअन्तर्गतका पथरी र शनिश्चरे गा.वि.स.भित्र रहेका २० वटा सामुदायिक विद्यालयहरूमध्ये ६ वटा विद्यालयका ६ जना प्रअ, १२÷१२ जना शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावक र १ जना स्रोतव्यक्ति तथा १ जना विनि नमुना आकारका रूपमा रहेका छन् । यस अध्ययनका लागि आवश्यक तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न विद्यालय सर्वेक्षण फाराम, प्रश्नावली, अवलोकन, अभिलेख अध्ययन जस्ता साधनहरूको प्रयोग गरिएको छ । यस अध्ययनबाट यी प्राप्तिहरू प्राप्त भएका छन् ः यस कार्यक्रमअन्तर्गतको कक्षा सहभागिताको स्थिति निम्नस्तर रहेको पाइयो । त्यस्तै कक्षाकार्य र परियोजना कार्यको स्थिति सन्तोषजनक पाइएन तर गृहकार्यको स्थिति भने सन्तोषजनक नै पाइयो । त्यस्तै यस मूल्याङ्कनप्रणालीका लागि पाठ्यक्रमले तोकेका मूल्याङ्कनका मापदण्डहरूलाई समानुपातिक ढङ्गले प्रभावकारी रूपमा अपनाइएको देखिएन तर यस मूल्याङ्कन प्रणालीको क्रियान्वयनले विद्यार्थी नियमिततामा ५.७ र सिकाइ उपलब्धिमा १.९२ औसत प्रतिशतले वृद्धि हुनुले सकारात्मक सङ्केतको सुरूवात देखायो । यस मूल्याङ्कन प्रणालीमा अपनाइने शिक्षण विधिहरूको प्रयोग पनि सन्तोषजनक पाइएन । प्रवचन विधिको प्रयोग नै अत्यधिक देखियो ।

निरन्तर विद्यार्थी मूल्याङ्कन प्रणालीको क्रियान्वयनलाई अभैm प्रभावकारी बनाउन विद्यालयले योजना बनाई शिक्षक–विद्यार्थी अनुपात र शिक्षक कक्षाभारमा ध्यान दिँदै विद्यार्थी तथा शिक्षकलाई नियमित रूपमा गृहकार्य, कक्षाकार्य, परियोजना कार्य जस्ता व्यावहारिक पक्षमाथि अभ्यस्त गर्न गराउन पहल गर्नुपर्ने देखिन्छ । त्यसका लागि बालमैत्री वातावरणमा यस मूल्याङ्कन प्रणालीका विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षण विधि अपनाई व्यवस्थित अनुगमन तथा सुपरीवेक्षणका साथ बालकको सिकाइमा चौतर्फी गुणात्मक स्थिरता ल्याउनु पर्ने देखिन्छ ।