Welcome to TUCL Repository
- Access to a vast collection of academic theses and dissertations
- Wide range of scholarly journals and articles
- Search and browse functionalities for easy discovery of resources
- Accessibility to digital resources anytime, anywhere
- Facilitates research and learning endeavors of TUCL community
- Promoting open access to knowledge and research findings
- User-friendly interface, ensuring ease of navigation and accessibility for users of all levels of expertise
- unique persistent identifier (such as DOI or Handle) to facilitate citation, tracking, and long-term preservation, ensuring the integrity and longevity of scholarly contributions
Communities in DSpace
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
विद्यालयकाे शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्रधानाध्यापककाे भूमिका { Bidhyalayako saikshik byabasthapanma pradhandyapakko bhumika}
(2014) घिमिरे, मेदिनी (Ghimire, Madeni); सन्तोषकुमार बराल (Santoshkumar Baral)
मानव एक सामाजिक प्राणी हो, शिक्षा उसको अभिन्न अंग हो । यो बिना मानव जीवनको उद्देश्य पूरा हुन सक्तैन । आजको २१ औं सताब्दीमा विद्यालयमा प्रदान गरिने शिक्षा गुणस्तरीय र व्यवहारिक हुनुपर्छ भन्ने जनगुनासो आइरहेको बेलामा सामुदायिक विद्यालयहरुको शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्र.अ.को भूमिका महत्वपूर्ण हुने भएकोले यस प्रकारको शोध शीर्षक राखी शोध अध्ययनलाई अन्तिम रुप दिने प्रयास गरिएको छ । यस शोध अनुसन्धानका प्रमुख उद्देश्यहरुमा सामुदायिक विद्यालयहरुको शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्र.अ.को भूमिकाको अध्ययन गर्नु, सामुदायिक विद्यालयको आर्थिक, भौतिक र मानव संसाधन व्यवस्थापनमा प्र.अ.को प्रभावको विश्लेषण गर्नु, शैक्षिक व्यवस्थापनका समस्याहरु
समाधानमा प्र.अ.को भूमिका खोजी गर्नु र शैक्षिक व्यवस्थापनको लागि प्र.अ.को भूमिकालाई प्रभावकारी बनाउने उपायहरु खोजी गर्नु रहेको छ ।
यी उद्देश्यहरुलाई पूरा गर्ने सिसिलामा सङ्खुवासभा जिल्लाको सदरमुकाम खाँदवारी नगरपालिका क्षेत्रलाई समेटी सञ्चालित खाँदवारी अगुवा स्रोतकेन्द्रका २ वटा उ.मा.वि., २ वटा मा.वि. र २ वटा प्रा.वि.लाई छनौट गरी अनुसन्धान प्रक्रिया अगाडी बढाइएको छ । यस अध्ययन कार्यलाई पूरा गर्न ५ वटा परिच्छेदमा शोध पत्रलाई विभाजन गरिएको छ । उक्त शोध कार्य सम्पन्न गर्न प्र.अ., शिक्षक, वि.व्य.स. का अध्यक्ष, शि.अ.सं.का अध्यक्ष, अभिभावकहरु र विद्यार्थीहरुलाई प्रश्नावली गराइएको थियो । नमूना छनौट एगचउयकभाग,ि ऋगिकतभच, च्बलमयm क्बmउष्लिन मा आधारित खालको छ । प्रश्नावलीबाट प्राप्त भएका विभिन्न धारणा र तथ्याङ्कहरुलाई तालिका बनाई वर्णनात्मक, व्याख्यात्मक र विश्लेषणात्मक रुपमा मिश्रित ढाँचाबाट प्रस्तुत गरिएको छ । अध्ययनको क्रममा विधिको रुपमा नमुना छनौट विधि, स्थलगत अध्ययन, अन्तरवार्ता, छलफल, अवलोकन आदिको प्रयोग गरी प्राथमिक र सहायक दुवै स्रोतबाट सङ्कलन गरिएको सूचनाको गुणात्मक विधिबाट व्याख्या विश्लेषण गरिएको छ । सिद्धान्तगत रुपमा हेनरी फेयलको प्रशासकिय व्यवस्थापनको सिद्धान्तलाई अवलम्बन गरिएको छ ।
विभिन्न तथ्य तथ्याङ्क र विश्लेषणको आधारमा शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्र.अ.को भूमिका महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ । विद्यालयमा प्राप्त आर्थिक तथा भौतिक स्रोत र साधनको परिचालन गर्नु, उपलब्ध मानव संशाधनको व्यवस्थापन, उत्तरदायित्व र पारदर्शिताको प्रत्याभूति व्यवस्थापन, विद्यालय सञ्चालन प्रकृया तथा विद्यालपले प्राप्त गरेको उपलब्धिको व्यवस्थापन गर्दै योजना निर्माण, कार्यान्वयन र मूल्यांकनलाई प्रभावकारी बनाउनु नै कुशल व्यवस्थापनमा प्र.अ.को जिम्मेवारीको क्षेत्र रहने यस शोध पत्रको निष्कर्ष रहेको छ । त्यसकारण विद्यालयको शैक्षिक, आर्थिक र भौतिक विकास गर्न प्र.अ. शिक्षक, विद्यार्थी, वि.व्य.स.,शि.अ.सं, अभिभावक, समाजसेवी, बुद्धिजिवी, राजनीतिकर्मी सरोकारवाला सबैको दायित्व हुनुपर्ने देखिन्छ र खासगरी राज्यको तर्फबाट नियमित अनुगमन, सुपरीवेक्षण, लगानि, सेवा सुविधा उपलब्ध गराई सो कार्यमा स्थानीय निकायहरुलाई योजनावद्ध कार्यक्रम बनाई सहयोग गर्न प्रोत्साहित गर्दै गुणात्मक शिक्षा प्रदान गर्न सहयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ ।
मानव एक सामाजिक प्राणी हो, शिक्षा उसको अभिन्न अंग हो । यो बिना मानव जीवनको उद्देश्य पूरा हुन सक्तैन । आजको २१ औं सताब्दीमा विद्यालयमा प्रदान गरिने शिक्षा गुणस्तरीय र व्यवहारिक हुनुपर्छ भन्ने जनगुनासो आइरहेको बेलामा सामुदायिक विद्यालयहरुको शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्र.अ.को भूमिका महत्वपूर्ण हुने भएकोले यस प्रकारको शोध शीर्षक राखी शोध अध्ययनलाई अन्तिम रुप दिने प्रयास गरिएको छ । यस शोध अनुसन्धानका प्रमुख उद्देश्यहरुमा सामुदायिक विद्यालयहरुको शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्र.अ.को भूमिकाको अध्ययन गर्नु, सामुदायिक विद्यालयको आर्थिक, भौतिक र मानव संसाधन व्यवस्थापनमा प्र.अ.को प्रभावको विश्लेषण गर्नु, शैक्षिक व्यवस्थापनका समस्याहरु
समाधानमा प्र.अ.को भूमिका खोजी गर्नु र शैक्षिक व्यवस्थापनको लागि प्र.अ.को भूमिकालाई प्रभावकारी बनाउने उपायहरु खोजी गर्नु रहेको छ ।
यी उद्देश्यहरुलाई पूरा गर्ने सिसिलामा सङ्खुवासभा जिल्लाको सदरमुकाम खाँदवारी नगरपालिका क्षेत्रलाई समेटी सञ्चालित खाँदवारी अगुवा स्रोतकेन्द्रका २ वटा उ.मा.वि., २ वटा मा.वि. र २ वटा प्रा.वि.लाई छनौट गरी अनुसन्धान प्रक्रिया अगाडी बढाइएको छ । यस अध्ययन कार्यलाई पूरा गर्न ५ वटा परिच्छेदमा शोध पत्रलाई विभाजन गरिएको छ । उक्त शोध कार्य सम्पन्न गर्न प्र.अ., शिक्षक, वि.व्य.स. का अध्यक्ष, शि.अ.सं.का अध्यक्ष, अभिभावकहरु र विद्यार्थीहरुलाई प्रश्नावली गराइएको थियो । नमूना छनौट Purposeful, Cluster, Random Sampling मा आधारित खालको छ । प्रश्नावलीबाट प्राप्त भएका विभिन्न धारणा र तथ्याङ्कहरुलाई तालिका बनाई वर्णनात्मक, व्याख्यात्मक र विश्लेषणात्मक रुपमा मिश्रित ढाँचाबाट प्रस्तुत गरिएको छ । अध्ययनको क्रममा विधिको रुपमा नमुना छनौट विधि, स्थलगत अध्ययन, अन्तरवार्ता, छलफल, अवलोकन आदिको प्रयोग गरी प्राथमिक र सहायक दुवै स्रोतबाट सङ्कलन गरिएको सूचनाको गुणात्मक विधिबाट व्याख्या विश्लेषण गरिएको छ । सिद्धान्तगत रुपमा हेनरी फेयलको प्रशासकिय व्यवस्थापनको सिद्धान्तलाई अवलम्बन गरिएको छ ।
विभिन्न तथ्य तथ्याङ्क र विश्लेषणको आधारमा शैक्षिक व्यवस्थापनमा प्र.अ.को भूमिका महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ । विद्यालयमा प्राप्त आर्थिक तथा भौतिक स्रोत र साधनको परिचालन गर्नु, उपलब्ध मानव संशाधनको व्यवस्थापन, उत्तरदायित्व र पारदर्शिताको प्रत्याभूति व्यवस्थापन, विद्यालय सञ्चालन प्रकृया तथा विद्यालपले प्राप्त गरेको उपलब्धिको व्यवस्थापन गर्दै योजना निर्माण, कार्यान्वयन र मूल्यांकनलाई प्रभावकारी बनाउनु नै कुशल व्यवस्थापनमा प्र.अ.को जिम्मेवारीको क्षेत्र रहने यस शोध पत्रको निष्कर्ष रहेको छ । त्यसकारण विद्यालयको शैक्षिक, आर्थिक र भौतिक विकास गर्न प्र.अ. शिक्षक, विद्यार्थी, वि.व्य.स.,शि.अ.सं, अभिभावक, समाजसेवी, बुद्धिजिवी, राजनीतिकर्मी सरोकारवाला सबैको दायित्व हुनुपर्ने देखिन्छ र खासगरी राज्यको तर्फबाट नियमित अनुगमन, सुपरीवेक्षण, लगानि, सेवा सुविधा उपलब्ध गराई सो कार्यमा स्थानीय निकायहरुलाई योजनावद्ध कार्यक्रम बनाई सहयोग गर्न प्रोत्साहित गर्दै गुणात्मक शिक्षा प्रदान गर्न सहयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ ।
ल्होमी जातिको वर्तमान शैक्षिक अवस्था {Lhomi jatiko bartaman saikshik abastha}
(2014) भोटे, छिरिङ्ग तेम्बा (Bhote, Chhiring Temba); संतोषकुमार बराल (Santoshkumar Baral)
शिक्षा देशनिर्माणको लागि दक्ष , सिपयुक्त, चरित्रवान् एवंम् नैतिकवान् नागरिक तयार गर्ने मुख्य आधार हो । संयुक्त राष्ट्र संघले सन् १९४८ मानै शिक्षालाई मानवअधिकारको रुपमा घोषणा गरिसकेको र नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ को धारा १७ मा शिक्षालाई मौलिक हकको रुपमा मान्यता प्रदान गरिसकेको कारणले एंव सन् २०१५ सम्म सबैका लागि शिक्षा कार्यक्रम लागु गरिसकेको अवस्थामा नेपालका आदिवासी जनजाती अन्र्तगत सिमान्तकृत समुदायमा पर्ने आदिवासी जनजातिहरुलाई मध्यनजर गरि “ल्होमी जातिको वर्तमान शैक्षिक अवस्था ” भन्ने शिर्षकमा यो शोधपत्र तयार गरिएको छ । यसका उदेश्यहरु ल्होमी जातिको वर्तमान शैक्षिक अवस्था पत्ता लगाउनु , यी जातिको जिवनस्तरमा शिक्षाले ल्याएको परिवर्तनको खोजी गर्नु , ल्होमी जातिहरु शिक्षामा पछाडी पर्नुका कारणहरु प्हिचान गरि शिक्षाको मुलधारमा ल्याउन अपनाउनु सकिने उपायहरु प्रस्तुत गर्नु रहेको छ । यी उदेश्यहरु प्राप्तीका लागि यस सँग सम्बन्धित अनुसन्धानात्मक प्रश्ननिर्माण गरी उक्तर खोज्ने प्रयास गरिएको छ ।
अनुसन्धानलाई अगाडी बढाउन यस विषयसंग सम्बन्धित शोधपत्र, दस्तावेज, लेख ,पुस्तक तथा अन्य सन्दर्भ सामाग्रीहरुको अध्ययन गरिएको छ । अध्ययनको क्रममा ल्होमी जातिहरुको उत्पति थलो र हाल अधिकांश ल्होमीहरु बसोबास गरिरहेको क्षेत्र संखुवासभा जिल्लाको उत्तरी दुर्गम गा.वि.स चेपुवाका चेपुवागाउँ र गुम्बागाउँ त्यस्तै गरि हटिया गा.वि.स वडा नं. २ र ३ को हुगुङ्गगाउँ, लिंगम स्रोतकेन्द्रका स्रोत व्यक्ति , सो स्रोत केन्द्र अन्र्तगतका ३ वटा विद्यालय, विद्यालयका वि.व्य.स र शि.अ.सका अध्यक्षहरु, , विद्यालयमा अध्ययनरत ३० जना विद्यार्थीहरु , ४० जना अभिभावकहरु , २ जना बुद्धिजिवीहरु र हालसम्म ल्होमी जातिहरु मध्येबाट उच्च शिक्षा हासिल गरिसकेको १ जना पुरुष र १ जना महिलालाई जनसङ्ख्याको रुपमा लिइ यो अध्ययन कार्य गरिएको छ । समग्र जनसंख्याबाट नमुना छनोट गर्दा उदेश्यपूर्ण नमुना छनोट तथा छ्यसमिसे नमुना छनोटका आधारमा गरिएको छ । अनुसन्धान कार्यका लागि तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न प्रश्नावली , जनसंख्या सर्वेक्षण फाराम , मत सर्वेक्षण फाराम ,अन्र्तवार्ता फाराम , अवलोकन फाराम तथा छलफल सुचि जस्ता सुचना सङ्कलनका साधन प्रयोग गरी प्राथमिक र द्धितिय दुवै स्रोतहरुबाट तथ्याङ्क सङ्कलन गरिएको छ । यसरी प्राप्त तथ्याङ्कहरु लाई तालिककरण गरि तालिका ,वृत्त चित्र र चार्टहरुको माध्यम द्धारा विश्लेषण एंव प्रस्तुतीकरण गरिएको छ । यस अध्ययनबाट अध्ययन क्षेत्रको ६ वर्ष भन्दा माथिको ल्होमी पुरुषको साक्षरता प्रतिशत ४६ % र महिलाहरुको साक्षरता प्रतिशत ३८.८८ % रहेको र वर्तमान समयमा समग्र अध्ययन क्षेत्रका ल्होमीहरुको साक्षरता प्रतिशत ४२.२१ % मात्र रहेको पाइयो , जुन नेपालको साक्षरता प्रतिशत र अध्ययन क्षेत्रको जिल्लाको साक्षरता प्रतिशत भन्दा अत्यन्त न्युन रहेको छ । शिक्षाको कारणले यस जातिको स्वास्थ्यको स्थिती, व्यक्तिगत सरसफाई, खानपानको अवस्था, भाषिक अवस्थामा ,रोजगारमा र आर्थिीक स्तरमा विगतको तुलनामा व्यापक परिवर्तन भइरहेको पाइयो । अध्ययनबाट प्राप्त सुचनाको आधारमा वर्तमान समयमा पनि ल्होमी जातिहरु गरिबी, भौगोलिक विकटता, राज्यको निति, अशिक्षा , भाषिक समस्या, राजनितिका कारणले गर्दा शिक्षामा पछाडी परिरहेको देखिन्छ । ल्होमी जातीहरुलाई शिक्षाको मुलधारमा ल्याई शैक्षिक हकबाट यस जातिलाई कुण्ठित हुन नदिनको लागि वर्तमान समयमा सबैका लागि शिक्षा कार्यक्रमको प्रभावकारी कार्यन्वयनका लागि शिक्षक तालिम ,विद्यालयको भौतिक, आर्थिक ,शैक्षिक पक्षको उचित व्यवस्थापन, शिक्षा सम्वन्धि विभिन्न अभिभाव
क सचेतना कार्यक्रम , शिक्षालाईअनिवार्य एवं नि : शुल्क बनाउनु , वालमैत्री विद्यालय वातारण कायम गरि पूर्णरुपमा छात्रवृत्ति तथा दिवा खाजाको व्यवस्था, प्रत्येक गाउँमा प्रा.वि. तहको विद्यालय स्थापना, विभिन्न अनौपचारिक शिक्षाकार्यक्रम संचालन , वि.व्य.स., शि.अ.स., प्र.अ. तथा शिक्षकहरुमा दायित्ववोध बनाउनका लागि सम्वन्धित निकाय वाट निरन्तर सुपरिवेक्षण र अनुगमन गर्नु पर्ने साथै नीतिगत तह ,कार्यन्वयन तह ,अनुसन्धान तह र राष्ट्रिय स्तरबाट नै सिमान्तकृत ल्होमी जातिहरुलाई शिक्षाको मुलधारमा ल्याउनको लागि पहल गर्नु पर्ने सुझाउ सहितको निष्कर्ष निकालिएको छ ।
Sales planning and its impact on profitability of unilever Nepal limited
(2013) Bhatt, Lalit Prasad; Govind Raj Joshi
Not Available