Nepali
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14540/25
Browse
Recent Submissions
Item Item भैरव अर्यालका निबन्धमा संज्ञानात्मक सन्दर्भार्थ(2079) ओझा, बाबुराम; गोविन्द प्रसाद शर्माNot availableItem जगतमर्दन थापाको जीवनी, व्यक्तित्व र कृतित्वको अध्ययन(2065) थापा,डम्बरबहादुर; मोतीलाल पराजुलीNot availableItem नियात्रा सिदधान्तका आधारमा भुइँफुलको देश कृतिको विश्लेषण(2015) चापागाई, भोजराज; यमनाथ तिमिल्सिनाNot availableItem भक्तपुर जिल्लाको पूर्वी भेगमा प्रचलित नेपाली लोककथाहरूका सङकलन र विश्लेषण(2072) हरिसुन्दर पोतामाहाँNot availableItem गाेविन्दप्रसाद ' कुसुमकाे जीवनी ' व्यक्तित्व र कृतित्वकाे अध्ययन(2065) कटुवाल, सुवर्ण ( Katuwal, Subarna ); केशव सुवेदीNot availableItem आनन्ददेव भट्टकाे निवन्धकािरिताकाे अध्ययन(2065) काेइराला, अन्जु ( Koirala, Anju ); कृष्णप्रसाद घिमिरेNot availableItem माधव घिमिरेका कविताकाव्यमा देशभक्ति(2068) गुप्ता, शिवप्रसाद ( Gupta, Shivaprasad ); दामाेदर डकालNot availableItem रामबहदुर श्रेष्ठकाे जीवनी, व्यक्तित्व र कृतित्वकाे अध्ययन(2069) काफ्ले, शाेभा ( Kafle, Shobha); डिल्लीराज भट्टराईNot availableItem लक्ष्मीनाथ ज्ञवालीकाे जीवनी व्यक्तित्व र कृतित्वकाे अध्ययन(2069) श्रेष्ठ, वन्दना ( Shrestha, Bandana); घनश्याम न्याैपानेNot availableItem नेपाली कवितामा विधाभञ्जन(2082) अधिकारी, अनिल; लक्ष्मणप्रसाद गौतमप्रस्तुत शोधप्रबन्धको शीर्षक ‘नेपाली कवितामा विधाभञ्जन’ हो । यस शोधप्रबन्धको क्षेत्रनेपाली कविता हो भने यसको विषय विधाभञ्जन हो । यसमा यही विषयलाई शोधसमस्याकारूपमा लिइएको छ । कविता सौन्दर्यानुभूतिप्रधान तथा पाठकलक्ष्यित कम आग्रह अभिव्यञ्जना हुनेसाहित्यिक विधा हो । कवितामा जीवनजगत्सँग सम्बन्धित अनुभूतिलाई लयमा अभिव्यक्त गर्नेसाहित्यिक विधा रहेकाले यसमा अनुकृति, आख्यानीकरण र विचारका तुलनामा मुक्तगायन गरिनेभेद हो । नेपाली कविताको आधुनिक काल विभिन्न भावधारा, सौन्दर्य र शिल्पमा संरचित छन् ।नेपाली कविताको (२०३६–२०७८) अवधिको काव्यधारा बहुलताको प्रतिबिम्बन गर्ने अनेकविषयलाई अन्तर्वस्तुका रूपमा चयन गरी सृजना गरिएका छन् । नेपाली कवितामा विधान्तरणकोअवस्था, विधामिश्रणको प्रक्रिया र अन्तर्पाठीयताका आधारमा चयन गरिएका कविताकोविश्लेषण रमूल्याङ्कन गरिएको यस शोधप्रबन्धमा विधान्तरण गरिएका कविताको विवेचना, विधामिश्रण भएकाकृतिको विश्लेषण तथा अन्तर्पाठीयताका कोणबाट मूल्याङ्कन गर्ने उद्देश्य राखिएको छ । नेपालीकवितामा विधाभञ्जन भएको विषयका साथै साहित्यका अन्य विधामा विधाभञ्जनसम्बन्धीअध्ययनसँग सम्बन्धित ज्ञाननिर्माण गर्ने प्रस्तुत शोधकार्यको औचित्य र महत्व पनि पुष्टि हुन्छ । प्रस्तुत शोधप्रबन्धमा पुस्तकालयबाट सामग्रीको सङ्कलन गरिएको छ । यसमा प्राथमिकस्रोतका सामग्री (२०३६–२०७८) अवधिमा पुस्तकाकार कवितासङ्ग्रहमा सङ्गृहीत कविताकाअतिरिक्त विधाभञ्जन सघन रहेका छापा प्रकाशनमा प्रकाशित एकसय तेह्र कवितालाई चयनगरिएको छ । यी कविता चयन गरिनुको आधार यी कृतिभरि विद्यमान इतरविधाका अभिलक्षणकोअन्तर्घुलन, मिश्रण र अन्तर्पाठीयतालाई बनाइएको छ । द्वितीयक स्रोतका सामग्रीका रूपमा विभिन्नपुस्तक, पत्रपत्रिकामा प्रकाशित लेख, साहित्यकोश, शोधप्रबन्ध तथा यस विषयसँग सम्बन्धित छापार विद्युतीय स्रोतमा प्रकाशित सामग्री रहेका छन् । यस शोधप्रबन्धमा सामग्री विश्लेषणका लागिगुणात्मक अनुसन्धान पद्धति र पाठविश्लेषण विधिको उपयोग गरिएको छ भने विधाभञ्जनलाईसैद्धान्तिक आधारका रूपमा लिइएको छ । विधाभञ्जन विनिर्माणको साहित्यसम्बन्धी अध्ययन गर्नेसिद्धान्त हो । यसले साहित्यिक विधासम्बन्धी पूर्ववर्ती केन्द्रीकृत मान्यतालाई खण्डिन गरी एकैपाठमा विद्यमान बहुविधात्मक अभिलक्षणलाई स्वतन्त्र पठनका माध्यमबाट अध्ययन गरी तीकृतिका सहयोगी नभई स्वतन्त्र पाठ हुन् भन्ने पक्षको अध्ययन गर्दछ । कृतिमा विधान्तरण,विधामिश्रण र अन्तर्पाठीयताका आधारमा कविता कसरी विघटित हुन्छन् भन्ने पक्षको अध्ययन,विश्लेषण र मूल्याङ्कन गर्दछ । नेपाली कविता इतरविधाको अभिलक्षण अन्तर्घुलन भई विधान्तरण भएका छन्। विधान्तरणकवितामा इतरविधाका अभिलक्षण समग्र पाठभरि अन्तर्घुलन भई प्रस्तुत हुने सैद्धान्तिक अवधारणाहो । कविताको नाटक, आख्यान र निबन्धमा विधान्तरण गरिएका रचनामा तत्तत् विधाकाअभिलक्षणको उपस्थितिका कारण ती बहुविधात्मक विशेषतायुक्त पाठमा परिणत भएका छन् ।विधामिश्रण कविताको निश्चित सन्दर्भ, खण्ड, पङ्क्तिगुच्छमा इतरविधाका अभिलक्षण प्रस्तुत भइ विधाविघटन हुन्छ भन्ने पक्षको अध्ययन गर्ने सैद्धान्तिक अवधारणा हो । नेपाली कवितामाइतरविधाको विधामिश्रण भएका रचनामा कवितामा दृश्य, संवाद, द्वन्द्व र नाटकीय शिल्पको प्रयोगभई नाटकीयता, कथानक, समाख्याता र आख्यान शिल्पका कारण आख्यानात्मक र निजात्मकता,विचार र निबन्धात्मक शिल्पका कारण निबन्धात्मक सौन्दर्यको अन्तर्मिश्रण भएको छ ।अन्तर्पाठीयता कृति रचनाका क्रममा पूर्वपाठको विपठनको पुनर्पठन र उत्तरपठन स्वरूपकामाध्यमबाट नयाँ कृति रचना गर्ने सैद्धान्तिक अवधारणा हो भने यसले यसप्रकार संरचित कृतिलाईबहुविधात्मक विशेषता भएका पाठ मान्दछ । नेपाली कविताको रचनाका क्रममा पूर्वपाठकोपुनर्पठन र उत्तरपठन गरी संरचित कृतिहरू पूर्वपाठको अवशेषका कारण दुई भिन्न कृतिकोसौन्दर्यलाई अभिव्यक्त गर्ने प्रयोजनलाई मूर्तता दिने विशेषतायुक्त छन्। नेपाली कवितामा २०३६–२०७८ अवधिका कृति बहुविधात्मक अभिलक्षणलाई सृजन परम्परामा स्थापित गर्ने, सौन्दर्यको अन्तर्मिश्रण गर्ने तथा विनिर्मित पाठको रचनातर्फ अग्रसर रहे पनि यिनले साहित्यको पूर्ववर्तीपरम्पराले स्थापित गरेको विधागत आदानप्रदान र सहअस्तित्वको निरन्तरताका साथै एकै पाठमाबहुविधात्मक सौन्दर्यबोध र आस्वादनका लागि मार्गप्रशस्त गरेको छ ।Item ध. च. गाेतामेका उपन्यासमा वर्गीयता(2023) पाेख्रेल, मनमाया ( Pokharel, Manmaya); नेत्रमणि सुवेदीNot availableItem आधुनिक नेपाली उपन्यासमा मधेसी प्रतिनिधित्व(2082) केवरत, चतुर्भुजलाल दास; रजनी ढकालप्रस्तुत शोध आधुनिक नेपाली उपन्यासमा मधेसी प्रतिनिधित्व शीर्षकको विश्लेषणमाकेन्द्रित छ । आधुनिक नेपाली उपन्यासको आरम्भ रूपमती (वि.सं.१९९१) भए पनि दौलतविक्रम विष्टको एक पालुवा अनेकौँ याम (वि.सं. २०२६) उपन्यासदेखि मधेस र मधेसीविषयवस्तुको प्रयोग भई क्रमशः विकसित हुँदै आएको छ । वि.सं. २०३७ कोजनमतसङ्ग्रहसँगै नेपाली जनमानसमा राजनीतिक चेतनाको प्रखर रूपमा विकास भएकोहो र उक्त चेतनाको प्रखर प्रभाव मधेसी समुदायमा पनि पर्न गएको हो । यस समयपछिप्रकाशित कृतिहरूमा मधेसी समुदायका सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक तथा राजनीतिकसन्दर्भहरूको सघन र सचेत प्रस्तुति भएको छ । यस अध्ययनमा स्टुआर्ट हलद्वारा प्रतिपादितप्रतिनिधित्व सिद्धान्तलाई आधार मानी पाठपरक, विषयपरक तथा सन्दर्भपरकविश्लेषणमार्फत औपन्यासिक पात्रहरूको अवस्थाको व्याख्या गरिएको छ । वि.सं. १९९१ देखि वि.सं. २०८० सालसम्म प्रकाशित आधुनिक नेपालीउपन्यासहरूको सर्वेक्षण गरी मधेस–मधेसी समुदायका सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक रराजनीतिक विषयवस्तु प्रखर रूपमा अभिव्यक्त भएका ६ उपन्यासहरू अलिखित (२०४०),उलार (२०५६), घुर (२०६४), गुलरको फूल (२०७१), मालिकहरूको मधेस (२०७५) रदुलारी (२०७६) छनोट गरी विश्लेषण गरिएको छ । प्रस्तुत अध्ययनमा वर्गीय, जातीय,लैङ्गिक तथा विचारधारात्मक प्रतिनिधित्वलाई मुख्य आधार बनाइएको छ । यसका साथैसीमान्त मधेसी समुदायका आवाज र प्रतिरोधी चेतना एवम्अर्थ र भाषिक दृष्टिले मधेसीसमुदायको प्रतिनिधित्वका बारेमा विश्लेषण गरिएको छ । उत्पादनका साधनमा नियन्त्रणभएका समूहलाई अभिजात वर्ग र श्रमजीवी, गरिब तथा निम्न आयस्रोत भएको वर्गलाईनिम्न वर्गका रूपमा व्याख्या गरिएको छ । साथै, थारूलाई आदिवासी जनजाति, अन्यमूर्तिपूजकलाई मधेसी, दलित समुदायलाई सामाजिक–सांस्कृतिक निर्मितिका आधारमाशोषित–उत्पीडित, उपेक्षित वर्ग र नेपालको सन्दर्भमा मुस्लिम समुदायलाई धार्मिकअल्पसङ्ख्यक समुदायका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ । प्रस्तुत शोधमा विश्लेषण गरिएका उपन्यासहरूमा शासक वर्गको प्रभुत्वशाली रशासित वर्गको अधीनस्थ विचारधारा, पुरुष नेतृत्वमा आधारित पितृसत्तात्मक विचारधारातथा धार्मिक–आध्यात्मिक चिन्तनलाई आदर्शवादी विचारधाराका रूपमा पहिचान गरिएको छ । सीमान्तीकृत मधेसी पात्रहरूले प्रभुत्वशाली वर्ग, जाति र लिङ्गका विरुद्ध व्यक्त गरेकाआवाजलाई वाचिक तथा कायिक प्रतिरोधका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ । यससँगैसर्जकको दृष्टिकोणबाट अर्थ उत्पादन र पात्रको दृष्टिकोणबाट अर्थ ग्रहण पद्धतिको व्याख्यागरिएको छ । छनोट गरिएका उपन्यासहरूमध्ये अलिखित, उलार, गुलरको फूल रमालिकहरूको मधेस उपन्यासहरूमा पुरुष पात्रका नायकत्व प्रमुख रहेकाले ती कृतिहरूपरम्परागत रहेका छन् भने घुर र दुलारी उपन्यासमा महिला पात्रका नायकत्व प्रस्तुतभएकाले ती नवप्रवर्तनशील छन्। समग्रमा यी कृतिहरूमा मधेसी जीवनका विविध पक्षहरूसशक्त रूपमा अभिव्यक्त भएका छन् । प्रस्तुत शोधको मुख्य योगदान प्रतिनिधित्वसिद्धान्तको प्रयोगमार्फत मधेसी समुदायको आख्यानात्मक विश्लेषण गर्नु रहेको छ । मधेसीपहिचान परम्परागत छविबाट चेतनात्मक उपस्थितितर्फ अगाडि बढेको पुष्टि भएको छ ।विश्लेषण गरिएका उपन्यासमा मधेसी पहिचान स्थिर नभई गतिशील रहेको तथ्य प्रकट भएको छ । नेपालमा भएको मधेस आन्दोलनपश्चात् मधेसी समुदायमा राजनीतिक चेतनाक्रमशः अभिवृद्धि भई पहिचान र प्रतिनिधित्वको खोजीकार्य तीव्र गतिमा अगाडि बढेको छ ।सीमान्तीकृत मधेसी पात्रहरूले राज्यका विभिन्न एकाइका असमान व्यवहारका विरुद्ध कडाप्रतिक्रिया जनाएका तथ्यहरूको यथार्थपरक प्रस्तुति भएको छ । मधेसी पात्रहरूले राजकीयतहमा सम्मानजनक प्रतिनिधित्व नभएकाले आक्रोशित भएर अन्याय, अत्याचार र असमानव्यवहारका विरोधमा एकताबद्ध भएर आन्दोलन गरेका विषयवस्तुको तथ्यको प्रकटीकरणभएको छ । आन्तरिक औपनिवेशीकरण, मधेसी र गैरमधेसीका बिचको सत्ताशक्तिसम्बन्ध,प्रतिरोधी चेतना र मैथिली, भोजपुरी र थारू राष्ट्र भाषाका कलात्मक प्रस्तुति यसअध्ययनका प्रमुख नवीन उपलब्धि हुन् । वस्तुतः प्रस्तुत अध्ययनबाट छनोट गरिएकाउपन्यासमा मधेसी समुदायको प्रतिनिधित्व भएका विषयवस्तुको पुष्टि भएको छ ।Item यथार्थवादी नेपाली कथामा शक्तिसम्बन्ध(2081) कोइराला, नरेन्द्रप्रसाद; रमेशप्रसाद भट्टराईAvailable with full text.Item Item समकालिन नेपाली कवितामा अन्तर्विषयकता(2082) अधिकारी, ज्ञानु; लक्ष्मनप्रसाद गौतमप्रस्तुत शोधकार्य समकालीन नेपाली कवितामा अभिव्यञ्जित अन्तर्विषयकतामा केन्द्रित रहेको छ । समकालीन नेपाली कविता यस शोधको क्षेत्र हो भने अन्तर्विषयकता र यसअन्तर्गतका संस्कृति, लैङ्गिकता र इतिहास प्रस्तुत अध्ययनका पक्ष हुन् । समकालीन भन्नाले सामान्यतया चलिरहेको पछिल्लो समय भन्ने बुझिन्छ र यस शब्दले चालु वर्तमानसँग सम्बद्ध आज र अहिलेका अभिलक्षणहरू भएको कविता भन्ने बुझाउँछ । प्रस्तुत सन्दर्भमा समकालीन नेपाली कविता भनेर २०४६ यताका कवितालाई मानिएको छ र ठुलो राजनीतिक परिवर्तनको प्रभाव नेपाली कवितामा परेकाले त्यस अवधियताका नेपाली कवितालाई समकालीनताको आधार मानिएको छ । साहित्यमा एउटा विषयवस्तुभित्र अन्य विषयवस्तु समावेश भएर आउनुलाई अन्तर्विषयकता भनिन्छ । यसरी एउटा विषयमा त्यसभन्दा इतर विषयहरू विभिन्न रूपमा आएका हुन्छन् र यसरी आएर साहित्यिक विधाका रचनामा मिसिँदा अन्तर्विषयकताको सृजना हुन्छ । यसप्रकार एउटा विषयमा अरू विषय मिसिन आउँदा कहिले स्पष्ट देखिनेगरी वा छुट्टिनेगरी र कहिले परस्पर अन्तर्घुलित भएर नछुट्टिनेगरी पनि आएको देखिन्छ । यसरी जोडिएर आएका अन्तर्विषयहरूका बिच परस्पर सम्बन्ध हुन्छ र यही सम्बन्ध नै अन्तर्विषयकताको विशेषता हो । समकालीन नेपाली कवितामा अभिव्यक्त र प्रयुक्त अन्तर्विषयकताको अध्ययनको मूल समस्यासँग सम्बद्ध भएर प्रस्तुत शोधकार्य सम्पन्न गरिएको छ । अन्तर्विषयकता आफैँमा बहुआयामिक ज्ञानको क्षेत्र हो र यसमार्फत साहित्यमा बहुविषयकता तथा अन्तर्विषयकताको सम्मिश्रण खोजिन्छ । समकालीन नेपाली कवितामा धेरै अन्तर्विषय आएका छन् र तिनको व्याप्ति पनि देखिन्छ । अन्तर्विषयका समाजशास्त्रीय, पर्यावरणीय, सांस्कृतिक, साइबर, जनजातीय आदि विविध कोणबाट केही फुटकर अध्ययन भए पनि र समकालीन नेपाली कविताको राजनीतिक, पर्यावरण र समाजशास्त्रीय अन्तर्विषयकताबारे समेत धेरै अध्ययन भएको पाइए पनि संस्कृति, लैङ्गिकता, इतिहासपरक अन्तर्विषयकताका बारेमा र तिनको अन्तर्विषय र शैलीसँग संश्लेषण गरी गहन अध्ययन भएकाले त्यस रिक्त समस्याको पहिचान गरी त्यसको परिपूर्तिका लागि प्रस्तुत अध्ययन गरिएको हो । समकालीन नेपाली कवितामा अन्तर्विषयकताको प्रयोग केकसरी भएको छ भन्ने मूल जिज्ञासामा आधारित भएर प्रस्तुत शोधकार्यमा समकालीन नेपाली कवितामा अभिव्यञ्जित संस्कृतिपरक, लैङ्गिक र इतिहासपरक अन्तर्विषयकताको विश्लेषण गरी नेपाली कविताको सौन्दर्यमा पारेको प्रभावको मूल्याङ्कन गरिएको छ । प्रस्तुत शोधकार्यका लागि पुस्तकालय कार्यबाट सामग्रीसङ्कलन गरी लघुरूपका फुटकर कविताहरूलाई प्राथमिक सामग्रीका रूपमा सोद्देश्य नमुनाछनोट विधिका आधारमा चयन गरिएको छ र यो शोध गुणात्मक प्रकृतिको रहेको छ । कविताका पाठहरू यस अध्ययनका तथ्यहरू हुन् र ती तथ्य वा पाठमा आधारित भएर चयन गरिएका अन्तर्विषयहरूको विश्लेषण गरिएकाले मूलतः पाठमा आधारित विषयविश्लेषणको विधि यसमा अवलम्बन गरिएको छ । कवितामा अभिव्यञ्जित संस्कृतिपरक अन्तर्विषयकता नेपाली जीवन र समाजको यथार्थको प्रतिबिम्बनका रुपमा आएको छ र यो मूलरूपमा नेपालीहरूको जातीय परिचय, पहिचान र गर्वका रुपमा प्रस्तुत गरिए पनि यस्ता संस्कृतिलाई समयसापेक्ष सान्दर्भिक बनाउनुपर्ने र अन्य बाह्य संस्कृतिको प्रभावबाट मौलिक संस्कृतिलाई संरक्षण गर्नुपर्ने विचार आएको पाइन्छ । कवितामा अभिव्यञ्जित लैङ्गिक अन्तर्विषयकता नेपाली जीवन र समाजसँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले यसले नेपाली समाजको लैङ्गिक सोच र अवस्थालाई देखाई सत्ता र शक्तिमा रहेको वर्गले सत्ता र पहुँचमा नपुगेका वर्गलाई लैङ्गिक आधारमा गर्ने विभेद र शोषणका प्रकारहरू देखाई यसको अन्त्य गरी समानता र समतामुखी समाजको निर्माण हुनुपर्ने विचार समकालीन नेपाली कवितामा सशक्त रुपमा आएको पाइन्छ । कवितामा अभिव्यञ्जित इतिहासपरक अन्तर्विषयकता नेपाली जीवन र समाजसँग जोडिएर आउनुपर्नेमा केवल शासकवर्गहरूको महिमागानमा मात्र बढी केन्द्रित भएकाले इतिहासबाट सर्वसाधारणहरूको र हार्नेहरूको इतिहास छोपिएकाले त्यस्ता इतिहासको खोजी गर्ने र कतिपय अवस्थामा इतिहासको पुनव्र्याख्या वा पुनर्लेखनसमेत गर्नुपर्ने आवश्यकतालाई तर्कसङ्गतरुपमा उठाइएको छ । समकालीन नेपाली कवितामा अभिव्यञ्जित संस्कृतिपरक अन्तर्विषयकताको अध्ययनबाट परम्परागत, जातीय, जनजातीय, निर्मित आदि रूपमा यी अन्तर्विषयहरू आएका र कविहरूमा संस्कृतिका बहुपक्षप्रतिको चेतना प्रभावपूर्ण रहेको पाइएको छ । समकालीन नेपाली कवितामा अभिव्यञ्जित लैङ्गिक अन्तर्विषयकताको अध्ययनबाट लैङ्गिक अस्तित्व, लैङ्गिक पहिचान, लैङ्गिक निर्मिति, नारी, पुरुष र तेस्रो लिङ्गीका लैङ्गिक विभेदनमा भोगाइ र विद्रोहभाव पाइएको छ र यसबाट समकालीन नेपाली कविहरूको लैङ्गिक सचेतना स्पष्ट भएको कुरा देखाउनुका साथै यी विश्लेषित कविताले नयाँ विचारको समेत निर्माण गरेका छन् । समकालीन नेपाली कवितामा अभिव्यञ्जित इतिहासपरक अन्तर्विषयकताको अध्ययनबाट शासक र शासित वर्गको इतिहास, व्यक्तिपरक र घटनाप्रधान इतिहास, लिखित र अलिखित इतिहास तथा इतिहासको पुनव्र्याख्याको अभिव्यक्ति देखिएको र कवितामा अभिव्यञ्जित इतिहासपरक अन्तर्विषयकताले इतिहासप्रति पुनर्विचारको मार्ग प्रशस्त गरेको छ । यसका साथै समकालीन नेपाली कविताका अन्तर्विषयहरूलाई विभिन्न विशिष्ट शैलीद्वारा संश्लेषण गरिएकाले अन्तर्विषय र शैली परस्पर सम्पूरक भएर आएको देखिन्छ । यसबाट यी कवितामा अभिव्यञ्जित संस्कृति, लैङ्गिकता र इतिहासपरक अन्तर्विषय र शैलीका बिचको संश्लेषणले समकालीन नेपाली कविता बढी सौन्दर्यात्मक भएको निष्कर्ष प्राप्त हुन्छ । समकालीन नेपाली कवितामा अन्तर्विषयकताको अध्ययन गरिएको प्रस्तुत शोधकार्यमा कविताको विषयसँगै अन्तर्घुलित भएर आउने अन्य विषयक्षेत्रहरूमध्ये संस्कृति, लैङ्गिक र इतिहासलाई केन्द्र बनाएर अध्ययन गरिएको छ । समकालीन नेपाली कविताहरु अब एउटै विषय र ज्ञानमा मात्र सीमित छैनन्, कविको चेतना र चिन्तनसँगै कवितामा पनि विभिन्न अन्तर्विषयहरुको मिश्रण भएको हुन्छ । समकालीन नेपाली कवितामा संस्कृति, लैङ्गिकता र इतिहासजस्ता विषयसँग सम्बद्ध नवीन विचार र दृष्टिकोणहरुले कविताको स्तर, विचारको आयाम र विषयको व्यापकतालाई विस्तार गरेको निचोड नै यस शोधकार्यले ज्ञानको क्षेत्रमा पु¥याएको योगदान हो ।Item भवानी थापाको ‘सुनामी’ कविता सङग्रहको विश्लेषण(2015) खिनमाया कुइकेल; बालाकृष्ण अधिकारीItem Item आधुनिक नेपाली साहित्यमा ‘रातोथुंगा’ साहित्यिक पत्रिकाको योगदान(2068) उपाध्याय, प्रेमप्रसाद Upadhyaya, Prem Prasad; शशाङ्कशेखर चटर्जीNot Available.Item रमानाथ आचर्याकाे जीवनी, व्यक्तित्व र कृतित्वकाे अध्ययन(2007) चापागाईँ, निर्मला ( Chapagain, Nirmala); व्रतराज आचार्यNot available